Nhà Mỹ An – The House in the Wild

CHÚNG TA THỰC SỰ CẦN BAO NHIÊU DIỆN TÍCH ĐỂ SỐNG? KHI NGÔI NHÀ MỚI CỦA CHÚNG TA ĐƯỢC XÂY NÊN THÌ NGÔI NHÀ CỦA THIÊN NHIÊN VỐN ĐANG HIỆN HỮU SẼ TRÔNG NHƯ THẾ NÀO?

Một mảnh đất đô thị phổ biến 5 × 20 m thường được nhìn như một bài toán về diện tích: làm sao để xây được nhiều nhất, sử dụng được nhiều nhất, và không để một mét vuông nào bị bỏ phí. Nhưng nếu chúng ta thử đặt một câu hỏi ngược lại:

Chúng ta thực sự cần bao nhiêu diện tích để sống và nếu ngôi nhà của chúng ta được xây nên thì ngôi nhà của thiên nhiên vốn đang hiện hữu sẽ trong như thế nào?

Nhà Mỹ An – The House in the Wild  chia tỉ lệ cho mảnh đất thành 3 phần chính cho 20m chiều dài của  khu đất : 

• 8m cho không gian ở
• 4m cho nhà xe và các chức năng phục vụ
• 8m còn lại trả lại cho tự nhiên

Một phần đất không thuộc về chúng ta

Trong cách hiểu thông thường về bất động sản, một mảnh đất được xác lập bởi ranh giới, diện tích và quyền sở hữu. Một sổ đỏ xác nhận rằng phần đất này thuộc về ai. Nhưng cây cỏ không có sổ đỏ, một cái cây mọc lên không phải vì chúng ta cho phép nó được tồn tại, một loài chim tìm đến khu vườn cũng không cần biết khu đất ấy thuộc về ai. Khi một khoảng đất được để lại cho tự nhiên, những sinh vật khác bắt đầu xuất hiện, chiếm lĩnh, thay đổi và tạo nên một hệ sinh thái nhỏ của riêng chúng.

Vì vậy, 40 m² chủ động nhường lại không còn đơn thuần là “khoảng trống” trong một ngôi nhà.

Đó là phần đất mà con người chấp nhận không kiểm soát hoàn toàn.

Có thể nói, chúng ta vẫn sở hữu mảnh đất về mặt pháp lý, nhưng chỉ sử dụng một phần của nó cho đời sống con người. Phần còn lại được trao cho một đời sống khác. Đó là một cách nhìn khác về quyền sở hữu: sở hữu không nhất thiết đồng nghĩa với chiếm hữu toàn bộ.

40 m² mỗi tầng  cho bốn người, và một không gian lớn hơn dành cho tất cả

Phần diện tích xây dựng 8×5 m được tổ chức cho một gia đình bốn người. Mỗi tầng chỉ có khoảng 40m² để phục vụ những hoạt động thiết yếu của đời sống.

Với nguyên tắc là tổ chức một không gian vừa đủ và chú trọng vào tính chất không gian chứ không phải là diện tích.

Diện tích sử dụng khoảng 9 m² cho mỗi phòng ngủ tiêu chuẩn, không gian ngủ chỉ vừa đủ để ngủ. Kho chỉ vừa đủ để chứa đồ .Khu vệ sinh và thay đồ được gom lại thành một module dùng chung trong đó nhà vệ sinh thường dùng có diện tích lớn hơn trong khi nhà vệ sinh dùng chung ở trệt có diện tích thu gọn.

Khoảng 8 m² được dành cho các chức năng phụ trợ; 12 m² trở thành thư viện và không gian sinh hoạt chung.

Bài toán đặt ra khi đó không còn là mỗi người có bao nhiêu mét vuông riêng tư, mà ở việc bao nhiêu không gian có thể được trả lại cho đời sống chung.

Không gian có tính riêng tư được thu gọn đến mức vừa đủ để những không gian chung có thể lớn hơn. Và khi chúng ta chỉ lấy vừa đủ cho mình đó cũng là lúc khu vườn bên ngoài bắt đầu trở thành một không gian sống thứ 2.

Khi không gian xanh trở thành một phần của ngôi nhà

40 m² trả lại cho tự nhiên không được xem như phần diện tích còn dư sau khi đã giải quyết xong công năng ngược lại, nó trở thành một phần của chương trình sống.

Phòng khách có thể mở ra vườn thư viện có thể nhìn về cây, phòng ngủ có thể thức dậy cùng ánh sáng và sự thay đổi của tán lá.

Ranh giới giữa “trong nhà” và “ngoài nhà” vì thế không còn tuyệt đối.

Vậy tại sao không chỉ làm một giếng trời?

Tại sao phải dành hẳn 5 × 8 m cho tự nhiên?

Tại sao không xây thêm, rồi đưa cây vào nhà bằng một giếng trời?

Mang một cái cây vào nhà không đồng nghĩa với việc trả lại một mảnh đất cho tự nhiên, một cái cây trong 1 giếng trời vẫn là một cái cây đang sống trong lãnh thổ của con người đó không phải ngôi nhà thực thụ của nó. Nó bị giới hạn trong 1 khoảng đất nhỏ, bị giới hạn kích thước phát triển, bị kiểm soát. Cũng giống như cách chúng ta có thể nhốt một con chim trong một chiếc lồng rất đẹp, nó vẫn sống nhưng nó không còn toàn bộ bầu trời.

Tự nhiên không chỉ là một cái cây, tự nhiên là đất, nước, ánh sáng, côn trùng, vi sinh vật, chim chóc, bóng râm, sự phân hủy, sự tái sinh và những thứ mà chúng ta không thể hoàn toàn dự đoán.

Theo thời gian, phần tự nhiên được nhường lại sẽ không còn giống ngày đầu tiên.

Cây lớn lên, bóng râm thay đổi, lá rụng rồi trở thành đất. Côn trùng xuất hiện. Chim tìm đến. Một hệ sinh thái nhỏ dần hình thành.

Vẻ đẹp của khu vườn không còn hoàn toàn nằm trong bàn tay của kiến trúc sư.

Tự nhiên được trao một khả năng tự do để thể hiện vẻ đẹp của chính nó, dưới sự chăm sóc của con người nhưng không hoàn toàn chịu sự kiểm soát của con người.

Vì thế, vấn đề không phải là:

“Làm thế nào để đưa thiên nhiên vào nhà?”

Mà nên là:

“Làm thế nào để con người bớt chiếm lấy thiên nhiên?”

Nhưng một khoảng trống có thực sự tiện nghi?

Tại sao phải trả lại 40 m² cho tự nhiên khi thành phố đang thiếu đất?

Khoảng trống ấy có thực sự tiện nghi?

Điều gì xảy ra khi nó phải đối mặt với tiếng ồn giao thông, bụi, bức xạ nhiệt và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị trong bối cảnh phổ biến của khu đất 5x20m ? Liệu khu vườn đó có mang lại sự tiện nghi nhiệt?

Kiến trúc vốn luôn phải đối mặt với bài toán về tiện nghi. Một ngôi nhà phải che nắng, tránh mưa, đảm bảo riêng tư, an toàn và đáp ứng những nhu cầu thiết yếu của con người. Một khu vườn trong một bối cảnh đô thị vẫn mang lại hiệu quả tiện nghi nhưng chắc chắn không thể so sánh với một nhà vườn ở nông thôn.

Tuy vậy giá trị ngôi nhà không đơn thuần như giá trị của một sản phẩm mang lại tiện nghi. Chúng ta sống trong kí ức.

Một cái bàn nơi cả gia đình từng ngồi ăn một ô cửa nơi ánh nắng buổi chiều thường xuyên đi qua, một cái cây lớn dần cùng với tuổi thơ của một đứa trẻ, một khoảng sân nơi những người hàng xóm từng gặp nhau.

Vì thế, Nhà Mỹ An không chỉ là một ngôi nhà được đặt lên một mảnh đất.

Nó là nơi chốn và nơi chốn được hình thành không chỉ bởi những gì con người xây dựng, mà còn bởi những gì con người cho phép tồn tại bên cạnh mình.

Việc trả lại một phần đất cho tự nhiên không còn đơn thuần là một giải pháp xanh.

Nó là một lựa chọn về cách của Nhà Mỹ An.

Cuối cùng, ngôi nhà này đang xây cho ai?

Khi chúng ta hiểu rằng tự nhiên cũng cần 1 ngôi nhà lúc đó câu hỏi đặt ra trong một đô thị nơi mỗi mét vuông đều giá trị không còn là:

“Ta có thể xây được bao nhiêu?”

Mà là:

“Ta thực sự cần bao nhiêu để sống?”

Nếu một gia đình bốn người có thể sống đủ đầy trong 40m² được tổ chức đúng cách, khi đó 40m² còn lại có thể làm một việc mà con người hiếm khi cho phép: để tự nhiên được tự do trở thành chính nó.

Và khi đó, ngôi nhà không còn chỉ là nơi con người sống giữa thiên nhiên nó trở thành một phần của một hệ sinh thái mà con người là một thành viên.